rozwód wrocław rozwód wrocław

Jak odzyskać prawa rodzicielskie?

jak odzyskać prawa rodzicielskie

Władza rodzicielska to ogół praw oraz obowiązków rodziców względem dzieci. Z założenia władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom od momentu urodzenia się dziecka aż do osiągnięcia przez nie pełnoletności. Jednak w czasie trwania władzy rodzicielskiej może ona z uwagi na okoliczności podlegać różnym modyfikacjom, takim jak jej zawieszenie, ograniczenie a nawet całkowite pozbawienie władzy rodzicielskiej. Warto jednak wiedzieć, że takie rozstrzygnięcie nie jest nieodwracalne, a rodzic ma szansę odzyskać ograniczoną lub nawet całkowicie odebraną władzę rodzicielską. Dowiedz się jak odzyskać prawa rodzicielskie czytając poniższe opracowanie!

Kiedy następuje ograniczenie i pozbawienie władzy rodzicielskiej?

Zanim odpowiemy na pytanie jak odzyskać ograniczone prawa rodzicielskie, musimy krótko wskazać w jakich okolicznościach następuje ograniczenie i pozbawienie władzy rodzicielskiej.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej ma miejsce w dwóch sytuacjach:

  • rozłączenia rodziców, np. w związku z rozwodem lub zakończeniem nieformalnego związku, jeśli rodzice dziecka nie byli małżeństwem;

  • zagrożenia dobra dziecka, np. kiedy rodzic zaniedbuje realizacje przez dziecko obowiązku szkolnego, niedopełnia obowiązku osobistej pieczy nad dzieckiem (zostawia je bez opieki) lub dochodzi do innych działań, które są zagrożeniem dla zdrowia a nawet życia dziecka.

W przypadku ograniczenia władzy rodzicielskiej sąd wydaje odpowiednie zarządzenia, w których może np.:

  • zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania (m.in. do pracy z asystentem rodziny) z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń;

  • określić, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu;

  • poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego;

  • skierować dziecko do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi;

  • zarządzić umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej;

  • powierzyć zarząd majątkiem dziecka ustanowionemu w tym celu kuratorowi

Jeżeli zaś chodzi o pozbawienie władzy rodzicielskiej, które jest najdalej sięgającą ingerencją w prawa rodzicielskie, to występuje ono, gdy:

  • rodzic nie może wykonywać władzy rodzicielskiej z powodu trwałej przeszkody, np. odbywania długotrwałej kary pozbawienia wolności, wyjazd na stałe za granicę połączony z brakiem zainteresowania dzieckiem, ciężka i przewlekła choroba uniemożliwiająca wykonywanie władzy rodzicielskiej;

  • rodzic nadużywa władzy rodzicielskiej, np. znęca się fizycznie lub psychicznie nad dzieckiem, zmusza dziecka do pracy ponad jego siły, nakłania dziecko do popełnienia przestępstwa czy zaniedbywania szkoły, wychowuje dziecka we wrogości do drugiego rodzica;

  • rodzic w sposób rażący zaniedbuje swoje obowiązki, np. z uwagi na uzależnienie rodzica lub inne okoliczności ma miejsce brak zainteresowania dzieckiem, uchylanie się od płacenia alimentów;

Jak odzyskać prawa rodzicielskie – okoliczności uzasadniające przywrócenie władzy rodzicielskiej

Odzyskanie praw rodzicielskich, w przepisach prawnych określane przywróceniem władzy rodzicielskiej, powoduje, że rodzic ponownie dysponuje pełnią praw rodzicielskich względem dziecka. Wykonywanie przez niego władzy rodzicielskiej nie podlega zatem nadzorowi kuratora, rodzic nie musi uzyskiwać już zgody sądu na dokonanie określonych czynności, na które wcześniej taką zgodę musiał uzyskać.

Odpowiedź na pytanie jak odzyskać ograniczone prawa rodzicielskie czy utracone prawa rodzicielskie jest dość prosta, przynajmniej w teorii. Jest to możliwe, gdy ustały przyczyny, które doprowadziły do odebrania lub ograniczenia władzy rodzicielskiej rodzicowi. Artkuł 111 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że w razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrócić.

Każdą sytuację należy rozpatrywać indywidualnie, ponieważ przyczyny ograniczenia lub pozbawienia władzy rodzicielskiej mogą być bardzo różne. Na samym początku artykułu wskazaliśmy jedynie przykłady tych przyczyn, lecz może być ich znacznie więcej. Można jednak ogólnie powiedzieć, że rodzic musi zmienić to, co spowodowało, że ograniczono lub odebrano mu prawa rodzicielskie. Czyli np. jeżeli przyczyną było uzależnienie od alkoholu czy narkotyków, rodzic powinien poddać się leczeniu odwykowemu, zachowywać trzeźwość. W przypadku wyjazdu za granicę wystarczający będzie powrót na stałe do kraju i interesowanie się dzieckiem. Jeśli zaś władzę rodzicielską ograniczono lub odebrano z powodu nadużywania czy zaniedbywania obowiązków przez rodzica, należy podnieść swoje kompetencje wychowawcze przez odpowiednie kursy czy terapię rodzinną lub rodzicielską. Natomiast jeżeli przyczyną było odbywanie kary pozbawienia wolności, to rodzic powinien po prostu odbyć karę pozbawienia wolności (a najlepiej doprowadzić do warunkowego przedterminowego zwolnienia), a po wyjściu z więzienia zdobyć pracę, wynająć mieszkanie i rozpocząć prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie, przestrzegając prawa.

Taka regulacja podstaw przywrócenia władzy rodzicielskiej sprawia, że gdy przyczyna ograniczenia lub pozbawienia praw rodzicielskich jest trwała, rodzic nie ma możliwości ich odzyskania. Czyli np. kiedy to przez chorobę uniemożliwiającą zajmowanie się dzieckiem, rodzica pozbawiono władzę rodzicielską, a choroba ta nie ustępuje, nie ma podstaw by starać się o przywrócenie władzy rodzicielskiej.

Jednak nawet gdy przyczyna ograniczenia czy pozbawienia władzy rodzicielskiej ustanie, sąd nie ma obowiązku przywrócenia rodzicowi pełni praw rodzicielskich. Jak bowiem wskazuje przepis sąd może, ale nie musi przywrócić władzę rodzicielską. Jest to jego decyzja. Sąd w szczególności będzie badał czy korzystne i zgodne z dobrem dziecka będzie, aby dany rodzic odzyskał pełnię praw. Sąd będzie również ustalał, czy przyczyna ograniczenia lub pozbawienia rodzica władzy rodzicielskiej, która ustała, nie ,,odżyje”, np. czy rodzic nie wróci do nałogu lub znów nie będzie niewłaściwie zajmował się dzieckiem.

Jak odzyskać ograniczone prawa rodzicielskie – kwestie proceduralne

Aby odzyskać ograniczone lub całkowicie odebrane prawa rodzicielskie konieczne jest wniesienie do sądu wniosku o przywrócenie władzy rodzicielskiej. Wniosek ten wszczyna specjalne postępowanie, w toku którego sąd zadecyduje czy zasadne jest, by rodzic odzyskał władzę rodzicielską. Procedura ta może być również wszczęta przez sąd z urzędu, jednak sytuacje takie należą do rzadkości. W praktyce to rodzic nie dysponujący pełnią władzy rodzicielskiej musi podjąć działania, aby władzę tę odzyskać. W postępowaniu o przywrócenie władzy rodzicielskiej wnioskodawcą jest rodzic, który pragnie odzyskać władzę rodzicielską a uczestnikami postępowania jest drugi rodzic oraz dziecko.

Wniosek o przywrócenie władzy rodzicielskiej trzeba złożyć do wydziału rodzinnego i nieletnich sądu rejonowego, który jest właściwy dla miejsca zamieszkania lub pobytu dziecka. Wniosek ten podlega opłacie w wysokości 100 zł.

Jeżeli chodzi o treść wniosku, to trzeba w nim jasno zaznaczyć, że żądamy przywrócenia władzy rodzicielskiej. Uzasadnienie wniosku musi natomiast odpowiednio opisać całą sytuację – wskazać przyczynę ograniczenia lub pozbawienia władzy rodzicielskiej a przede wszystkim wykazać, że przyczyna ta ustała i to w sposób trwały.

W przypadku wniosku konieczne i kluczowe jest załączenie do niego stosownych dowodów. Dowody te muszą wykazywać, że przyczyna, która spowodowała wcześniejszą ingerencję sądu we władzę rodzicielską definitywnie ustała. Warto również udowodnić, że zgodne z dobrem dziecka będzie przywrócenie danemu rodzicowi praw rodzicielskich. Jakie dokładnie dowody należy przedstawić zależy od konkretnych okoliczności. Jednak przykładowo dowodami takimi może być dokumentacja medyczna wskazująca, że rodzic zakończył leczenie odwykowe i pozostaje nadal pod opieką lekarza; zaświadczenie o podjęciu zatrudnienia, zaświadczenie o ukończeniu terapii rodzicielskiej, rodzinnej czy kursu podnoszącego kwalifikacje rodzicielskie, dowód regularnego uiszczania alimentów, dokumenty potwierdzające odbycie kary pozbawienia wolności. Istotny jest również dowód z zeznań świadków, którzy wskażą, że rodzic wygrał z nałogiem, podjął pracę i ma stałe miejsce zamieszkania, podejmuje działania, by być lepszym rodzicem, itp.

W przypadku, kiedy dziecko jest już odpowiednio duże i może ocenić co będzie dla niego dobre, ważnym dowodem jest również wysłuchanie dziecka. Sąd bowiem powinien wysłuchać i wziąć pod uwagę również rozsądne życzenia dziecka. Np. jeśli nastoletnie dziecko wskaże, że chciałoby by dany rodzic wykonywał władzę rodzicielską, będzie to miało duże znaczenie dla sądu.

Sporządzenie wniosku warto powierzyć adwokatowi, który odpowiednio go sformułuje i wskaże jakie dowody należy zebrać. Pozwoli to uniknąć błędów formalnych, a w efekcie może również przyspieszyć całą procedurę.

Postępowanie w przedmiocie przywrócenia władzy rodzicielskiej zależnie od okoliczności może zakończyć się dość szybko – już po pierwszej rozprawie (przeprowadzenie przynajmniej jednej rozprawy jest tutaj obowiązkowe) lub trwać znacznie dłużej i wymagać wyznaczenia kilku terminów rozpraw. Zazwyczaj sprawy te trwają kilka miesięcy, trzeba jednak być świadomym, że mogą one trwać nawet kilkanaście miesięcy, jeśli konieczne jest szeroko zakrojone postępowanie dowodowe, m.in. przesłuchanie wielu świadków, opinia Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów, którzy ocenią kompetencje rodzicielskie danego rodzica.

Pomoc profesjonalisty w sprawach o przywrócenie władzy rodzicielskiej

Ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej jest z pewnością bardzo bolesne dla rodzica, którego władza zostaje ograniczona. Rodzice chcą być aktywni w życiu swoich dzieci, decydować o ich sprawach, a więc robią wszystko, by stan ten odwrócić. Jednak często te starania spotykają się z oporem ze strony drugiego małżonka (który niejednokrotnie sam inicjuje procedurę ograniczenia czy pozbawienia władzy rodzicielskiej). Dlatego sprawy te są trudne i obciążające psychicznie. Konieczne jest również odpowiednie udowodnienie okoliczności przemawiających za przywróceniem władzy rodzicielskiej, co również nie jest proste. Z tych powodów warto oddać sprawy dotyczące przywrócenia władzy rodzicielskiej w ręce profesjonalistów. Kancelaria Chojka Adwokaci specjalizuje się w sprawach rodzinnych. Doświadczeni adwokaci wchodzący w skład naszego zespołu pomogą Ci zebrać dowody, złożą do sądu odpowiedni wniosek i będą realizować taktykę procesową w celu uzyskania najkorzystniejszego rozstrzygnięcia dla Ciebie i Twojego dziecka. Przy tak ważnych sprawach jak władza rodzicielska warto korzystać z pomocy adwokata!

Jak odzyskać prawa rodzicielskie– najczęściej zadawane pytania – FAQ

1. Czy jest możliwe odzyskanie władzy rodzicielskiej, jeśli zostałem jej całkowicie pozbawiony?

Tak, nawet w przypadku – pozbawienia władzy rodzicielskiej z uwagi na Twoje niewłaściwe postępowanie (zaniedbywanie obowiązków rodzicielskich) jest możliwe odzyskanie praw rodzicielskich. Rozstrzygnięcie sądy w przedmiocie ograniczenia lub pozbawienia władzy rodzicielskiej nie jest bowiem nieodwracalne i ostateczne. W przypadku gdy ustaną przyczyny, które doprowadziły do takiego rozstrzygnięcia, sąd może przywrócić rodzicowi władzę rodzicielską. Konieczne jest jednak wszczęcie specjalnej procedury sądowej w celu przywrócenia władzy rodzicielskiej, podczas której sąd będzie decydował czy przywrócenie władzy rodzicielskiej jest zgodne z dobrem dziecka… Nie warto się zatem zniechęcać nawet całkowitym pozbawieniem władzy rodzicielskiej, a podjąć działania w celu zlikwidowania przyczyn odebrania władzy rodzicielskiej, np. podjąć leczenie odwykowe, dążyć do warunkowego przedterminowego zwolnienia w przypadku odbywania kary pozbawienia wolności.

2. Kiedy mam szansę na odzyskanie ograniczonej mi władzy rodzicielskiej?

Szansa na odzyskanie władzy rodzicielskiej istnieje, gdy ustały przyczyny, które doprowadziły do odebrania lub ograniczenia władzy rodzicielskiej rodzicowi. Chodzi tutaj przede wszystkim o sytuację, gdy rodzic podjął starania i zmienił to, co było przyczyna ograniczenia lub odebrania mu praw rodzicielskich, np. podjął terapię uzależnień i zachowuje trzeźwość, podniósł swoje kompetencje wychowawcze przez uczestnictwo w kursach rodzicielskich, obył karę pozbawienia wolności. Nie należy jednak zapominać, że ostateczna decyzja należy do sądy, gdyż nawet w przypadku ustania przyczyny ograniczenia lub pozbawienia władzy rodzicielskiej sąd może a nie musi władzę tą przywrócić. Ważne jest bowiem nie tylko ustanie tej przyczyny, ale również czy przyczyna ta nie powróci z upływem czasu oraz czy przywrócenie rodzicowi praw jest zgodne z dobrem dziecka. Sąd w toku postępowania będzie badał również te kwestie.

3. Jakie dowody warto przedstawić w sprawie dotyczącej przywrócenia władzy rodzicielskiej?

Warto przedstawić wszelkie dowody, które udowadniają, że przyczyna ograniczenia lub pozbawienia władzy rodzicielskiej ustała. Należy w konkretnych okolicznościach rozważyć jakie dowody okażą się najbardziej skuteczne. Dowodami takimi może być np. dokumentacja medyczna potwierdzająca przebyte leczenie odwykowe, zaświadczenie o ukończeniu terapii psychologicznej, rodzinnej czy kursu dla rodzica, zaświadczenie o podjęciu zatrudnienia. Istotne jest również wniesienie o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, którzy potwierdzą abstynencję rodzica, podjęcie zatrudnienia, podniesienie kwalifikacji rodzicielskich, odbycie kary pozbawienia wolności itp. Jeżeli dziecko jest odpowiednio duże, warto również wnosić o wysłuchanie dziecka.