Co to jest zabezpieczenie alimentacyjne
Nie jest tajemnicą, że postępowania sądowe potrafią trwać bardzo długo. Szczególnie długo potrafią toczyć się postępowania rozwodowe, które mogą trwać nawet kilka lat. Tymczasem potrzeby dziecka lub małżonka uprawnionego do alimentów nie mogą czekać na prawomocny wyrok sądu. Przecież mówimy tu o sytuacjach, w których na przykład jeden z rodziców musi całkowicie samodzielnie utrzymywać dziecko, gdyż drugi rodzic zaniedbuje swoje obowiązki. W takich sytuacjach sąd może udzielić tak zwanego zabezpieczenia alimentacyjnego, czyli tymczasowego wsparcia finansowego obowiązującego na czas trwania postępowania. W niniejszym artykule wyjaśnimy co to jest zabezpieczenie alimentacyjne, jak je uzyskać, na jak długo obowiązuje i jakie ma skutki prawne.
Czym jest zabezpieczenie alimentów przed rozwodem?
Przepisy kodeksu postępowania cywilnego stanowią, że sąd może w każdej sprawie cywilnej udzielić zabezpieczenia. Postępowanie rozwodowe nie jest tutaj wyjątkiem. W każdym postępowaniu rozwodowym można żądać zabezpieczenia alimentów. Zabezpieczenie alimentów jest szczególnym środkiem prawnym, którego celem jest zapewnienie wsparcia finansowego dla małoletnich dzieci i współmałżonka już w trakcie postępowania rozwodowego. To rozwiązanie tymczasowe, można je nazwać swego rodzaju tymczasowymi alimentami.
Zabezpieczenie alimentacyjne przed rozwodem obowiązuje w czasie trwania postępowania i w praktyce polega na tym, że od momentu udzielenia zabezpieczenia aż do prawomocnego zakończenia sprawy, małżonek zobowiązany do alimentacji (np. który nie mieszka z dzieckiem), będzie musiała co miesiąc przekazywać do rąk drugiego małżonka określoną przez sąd kwotę. Jest to zatem zasądzenie przez sąd odpowiedniej kwoty od zobowiązanego do alimentacji na rzecz uprawnionego już w toku procesu. To rozwiązanie pozwala zatem uzyskać środki potrzebne do utrzymania zanim jeszcze sąd ostatecznie rozstrzygnie sprawę. Sąd może udzielić zabezpieczenia alimentów przed wszczęciem postępowania albo w jego toku.
Zabezpieczenie alimentacyjne przed rozwodem – wniosek o zabezpieczenie alimentów
W celu uzyskania zabezpieczenia alimentów przed rozwodem konieczne jest złożenie wniosku o zabezpieczenie przez małżonka żądającego alimentów, czy to na swoją rzecz czy to na rzecz małoletniego dziecka. Wniosek taki można złożyć już w pierwszym piśmie w sprawie – pozwie o rozwód czy odpowiedzi na pozew o rozwód, co jest najkorzystniejsze, ponieważ pozwala na najszybsze uzyskanie zabezpieczenia. Możliwe jest również złożenie wniosku o zabezpieczenie alimentów w toku sprawy, w odrębnym piśmie.
Zabezpieczenie alimentów wyróżnia się na tle innych postępowań zabezpieczających tym, że jest to postępowanie dużo mniej sformalizowane. Jest to uzasadnione jego celem – w końcu zabezpieczenie alimentów ma umożliwiać szybkie uzyskanie środków koniecznych do utrzymania dla osoby uprawnionej do alimentów, którą najczęściej jest małoletnie dziecko. W przypadku standardowego udzielenia zabezpieczenia konieczne jest uprawdopodobni roszczenie oraz interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Natomiast jeżeli chodzi o zabezpieczenie alimentów, jak wskazują przepisy kodeksu postępowania cywilnego podstawą zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.
Pojęcie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia może brzmieć skomplikowanie, jednak wcale tak nie jest. We wniosku o zabezpieczenie należy bowiem zrobić tak naprawdę tylko to, co i tak już robimy żądając określonego orzeczenia alimentów w wyroku rozwodowym. Należy wykazać, że małżonek, od którego żądamy alimentów jest osobą zobowiązaną do alimentów, np. wskazując że to ojciec dziecka, na rzecz którego mają być przekazywane alimenty i przedstawić aktu urodzenia dziecka. Należy również wskazać jakie są usprawiedliwione potrzeby osoby, która ma otrzymać alimenty (dziecka lub małżonka) – wskazać jej koszty utrzymania, jakie wydatki są konieczne na poszczególne potrzeby, np. wyżywienie, wizyty lekarskie, zajęcia dodatkowe, utrzymanie mieszkania itd. Warto też podać informacje dotyczące sytuacji finansowej małżonka, który ma alimenty płacić, jeśli takie informacje posiadasz. Przydatne będzie zatem wskazane gdzie ten małżonek pracuje, jakie osiąga zarobki, jakie ma wykształcenie, jaki stan majątkowy. Bowiem o wysokości zabezpieczenia, tak samo jak w przypadku samej wysokości alimentów, decyduje poziom usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz poziom możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji.
Przepisy kodeksu postępowania mówią o uprawdopodobnieniu roszczenia a nie jego udowodnieniu. Warto jednak przedstawić konkretne dowody, szczególnie te dotyczące kosztów utrzymania osoby, która ma otrzymać alimenty takie jak rachunki, paragony, faktury, z których jasno będzie wynikać wysokość wydatków na poszczególne potrzeby.
Ponadto, warto też wskazać dlaczego w tej konkretnej sprawie zabezpieczenie jest konieczne. Można to zrobić, np. wskazując że rodzic obecnie nie przekazuje dobrowolnie żadnych środków na rzecz dziecka, a drugi z rodziców ma trudności z utrzymaniem dziecka samodzielnie, albo nawet jeśli dana osoba przekazuje jakieś środki, to są one niewystarczające. Przepisy prawa nie wymagają co prawda uprawdopodobnienia interesu prawnego w zabezpieczeniu, ale zawsze jest to dodatkowy argument, który może przekonać sąd do uwzględnienia Twojego wniosku.
Konieczne jest również wskazanie sposobu zabezpieczenia, a więc tak naprawdę wskazanie miesięcznej kwoty, jaką osoba zobowiązana ma płacić w trakcie postępowania. W praktyce będzie to polegało na wskazaniu we wstępie, tzw. petitum na przykład następującej treści: wnoszę o udzielenie zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych na czas trwania postępowania rozwodowego poprzez zobowiązanie ojca do zapłaty na rzecz małoletniego dziecka alimentów w kwocie 1.000,00 zł miesięcznie płatnych z góry do 10-tego dnia każdego miesiąca do rąk matki wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienia w przypadku opóźnienia w terminie płatności którejkolwiek z rat.
Bardzo korzystny jest też fakt, że zgodnie z przepisami ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, strona dochodząca alimentów nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych Dotyczy to również wniosku o zabezpieczenie – nie trzeba go opłacać, wniosek o zabezpieczenie alimentacyjne przed rozwodem jest całkowicie darmowy, nie musisz go w ogóle opłacać.
Ile trzeba czekać na zabezpieczenie alimentów przed rozwodem?
Jak stanowi art. 737 kodeksu postępowania cywilnego, wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega rozpoznaniu bezzwłocznie, nie później jednak niż w terminie tygodnia od dnia jego wpływu do sądu. Samo brzmienie przepisu daje wrażenie, że udzielenie zabezpieczenia alimentacyjnego przed rozwodem następuje bardzo szybko. Jednak należy podkreślić, że wskazany termin ma jedynie charakter instrukcyjny i nie jest w żadnym stopniu wiążący dla sądu, a zatem rzeczywisty czas rozstrzygnięcia wniosku o zabezpieczenie może być dużo dłuższy i tak też jest w większości przypadków. Rzadkością jest uzyskiwanie zabezpieczenia w terminie tygodnia. Zazwyczaj trwa to dłużej.
W wielu przypadkach sąd chce najpierw wysłuchać obojga małżonków, a dopiero potem zdecydować o udzieleniu zabezpieczenia, a do tego konieczne jest przeprowadzenie rozprawy, na którą czeka się co najmniej 2-3 miesiące, a czasami nawet dłużej. W praktyce zatem zabezpieczenie uzyskuje się zazwyczaj dopiero po upływie kilku miesięcy.
Natychmiastowa wykonalność zabezpieczenia alimentów przed rozwodem
Dodatkowym atutem zabezpieczenia alimentów jest fakt, że postanowienie sądu o zabezpieczeniu alimentów jest natychmiast wykonalne, już w momencie wydania jest z urzędu zaopatrzone w klauzulę wykonalności. Oznacza to, że postanowienie to jest wykonalne od razu, już z chwilą wydania i nie trzeba czekać na jego uprawomocnienie. Osoba zobowiązana zatem już od momentu wydania tego postanowienia ma obowiązek płacenia alimentów. Natomiast jeśli tego nie robi, to możliwe jest zwrócenie się do komornika o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, by niejako przymusowo ściągnął on od osoby zobowiązanej należne kwoty.
Natychmiastowa wykonalność jest bardzo korzystnym rozwiązaniem przede wszystkim dlatego, że aby postanowienie to wykonywać nie trzeba czekać na jego prawomocność. Postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia alimentów można bowiem rzecz jasna zaskarżyć składając zażalenie. Zatem bez natychmiastowej wykonalności osoba uprawniona do alimentów musiałaby czekać na uzyskanie koniecznych dla jej utrzymania środków aż do momentu wydania przez sąd II instancji rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego zażalenia. Jednak dzięki temu, że postanowienie jest natychmiast wykonalne możliwe jest uzyskanie środków już z chwilą wydania postanowienia o zabezpieczeniu. Również dlatego warto jest żądać zabezpieczenia alimentów już w pozwie o rozwód czy odpowiedzi na pozew o rozwód, by jak najszybciej uzyskać od drugiej strony środki pieniężne
Zabezpieczenie alimentacyjne przed rozwodem – zaskarżenie, zmiana
Jak już wspomnieliśmy postanowienie o zabezpieczeniu alimentów można zaskarżyć – przysługuje na nie zażalenie. W celu złożenia zażalenia konieczne jest w pierwszej kolejności złożenie wniosku o uzasadnienie w terminie 7 dni od ogłoszenia postanowienia lub od jego doręczenia (jeśli postanowienie było wydane na posiedzeniu niejawnym). Jako małżonek, który w imieniu swoim lub dziecka żąda alimentów jesteś zwolniony od kosztów postępowania, dlatego nie musisz opłacać wniosku o uzasadnienie ani później zażalenia. Zażalenie natomiast wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o zabezpieczeniu z uzasadnieniem. Zażalenie wnosi się do sądu II instancji (sądu apelacyjnego) za pośrednictwem sądu, który wydał postanowienie (sądu okręgowego). Zażalenie to rozpoznaje odpowiedni sąd apelacyjny, który może utrzymać w mocy postanowienie o zabezpieczeniu albo może je zmienić, na przykład podwyższyć wcześniej zasądzone zabezpieczenie alimentów.
Co istotne, w przypadku zmiany stosunków możliwe jest także złożenie wniosku o zmianę zabezpieczenia alimentów. Przez zmianę stosunków rozumie się zmianę w zakresie jednej z dwóch przesłanek alimentacyjnych – usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej do alimentów i możliwości zarobowych i majątkowych osoby zobowiązanej do płacenia alimentów. W praktyce oznacza to, że jeżeli na przykład potrzeby dziecka wzrosną z uwagi na problemy zdrowotne, rozpoczęcie uczęszczania na zajęcia dodatkowe, czy po prostu upływ czasu, będziesz mógł żądać podwyższenia zabezpieczenia alimentów. Będziesz mógł tego żądać również kiedy poprawi się sytuacja finansowa drugiego małżonka, na przykład rozpocznie od dużo lepiej płatną pracę. W takim przypadku konieczne jest złożenie wniosku o zmianę zabezpieczenia alimentów. Do tego wniosku mają zastosowanie wszystkie reguły, które już omawialiśmy w niniejszym artykule.
Co to jest zabezpieczenie alimentacyjne – najczęściej zadawane pytania – FAQ
1. Co to jest zabezpieczenie alimentacyjne?
Zabezpieczenie alimentów to tak naprawdę tymczasowe alimenty. Jest to zasądzenie przez sąd odpowiedniej kwoty od jednego z małżonków na rzecz uprawnionego małoletniego dziecka czy drugiego małżonka już w toku procesu. Małżonek zobowiązany już od momentu udzielenia zabezpieczenia aż do prawomocnego zakończenia sprawy będzie musiała co miesiąc przekazywać osobie uprawnionej określoną przez sąd kwotę.
2. Jak żądać zabezpieczenia alimentów przed rozwodem?
W celu żądania zabezpieczenia alimentacyjnego przed rozwodem konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku. We wniosku tym należy uprawdopodobnić istnienie roszczenia, co w praktyce oznacza wykazanie że dana osoba jest ustawowo zobowiązana do zapłaty alimentów na Twoją rzecz czy na rzecz dziecka (ponieważ np. jest ojcem dziecka), jak również wskazać koszty utrzymania osoby, na rzecz której mają być płacone alimenty oraz w miarę posiadanych informacji opisać sytuacji finansowej małżonka, która alimenty ma płacić. Konieczne jest też wskazanie sposobu zabezpieczenia, a więc wskazanie zapłaty jakiej miesięcznej kwoty żądasz w ramach zabezpieczenia.
3. Czy za żądanie zabezpieczenia alimentacyjnego przez rozwodem muszę zapłacić?
Nie, wniosek o zabezpieczenie alimentów nie podlega żadnej dodatkowej opłacie.
4. Ile muszę czekać na udzielenie zabezpieczenia alimentów?
Przepisy prawa mówią, że wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega rozpoznaniu bezzwłocznie, nie później jednak niż w terminie tygodnia od dnia jego wpływu do sądu. Jednak jest to jedynie termin instrukcyjny, do którego sąd nie ma obowiązku się zastosować. W praktyce uzyskanie zabezpieczenia trwa zazwyczaj kilka miesięcy.
